“To nie jest propaganda. Przygody na wojnie z rzeczywistością” – Peter Pomarantsev

Do tej lektury przyciągnął mnie wywiad znanego polskiego dziennikarza z samym autorem książki Peterem Pomarantsevem. W swojej książce, poprzez rozmowy i podróże pokazuje sytuacje, wydarzenia i dramaty ludzi, spowodowane propagandową machiną reżimów i nadużyciami w mediach. Ten rosyjsko – brytyjski dziennikarz można powiedzieć, że pisał o dezinformacji z pierwszej ręki. „To nie jest propaganda” to fascynujący reportaż, w którym rodzinne wspomnienia i historię swoich rodziców uciekających przed radzieckim KGB, przeplatane są ze współczesnymi rozmowami z twitterowymi rewolucjonistami, populistami czy fanami jihadu. Książka opiera się na rozmowach z ludźmi doświadczonymi w walce z reżimami i dezinformacją. Lektura ta jest – między innymi – opowieścią o ludziach, którzy mogą być dla nas wzorem, ale i przestrogą.  We wspaniały i bardzo dogłębny sposób wyjaśnia na współczesnych przykładach machinę propagandy. Autor podróżuje po świecie, bada archiwa i przede wszystkim rozmawia z ludźmi próbującymi walczyć z fake newsami. Książka jest obfita w historie z całego świata, począwszy od Filipin i historii Rapplera – tamtejszego systemu informacyjnego, poprzez pracę na rosyjskiej farmie trolli, obalanie reżimu Milosevica, aż po wojnę w Syrii. Pomarantsev dochodzi do refleksji, że większy dostęp do mediów i informacji, wcale nie oznacza dla nas więcej wolności i niezależności myślenia. Autorytarne reżimy (i nie tylko) kontrolują narrację medialną, uciszają przeciwników politycznych, zastraszają dziennikarzy i bombardują obywateli propagandą, fake newsami i manipulują. Wszystkie te historie doprowadzają czytelnika do wielu refleksji. Jedną z nich jest to czy istnieje granica wolności słowa i czy jej łamanie niesie ze sobą konsekwencje. 

“Pomerantsev w kapitalnym stylu łączącym informacyjną jakość, reporterski dryg z autobiograficznymi wątkami pokazuje nam to, co ukryte za powłoką codziennej egzystencji. Poznaje nas z ludźmi walczącymi z dezinformacją, rewolucjonistów epoki późnego kapitalizmu, z tymi, którzy zrozumieli, że epoka mediów społecznościowych i szybkich obrazków niesie nowe zagrożenia dla demokracji, wolności słowa i swobód obywatelskich. Nowoczesna demokracja poddana manipulacji może stać się skuteczną bronią wymierzoną we wszystkich wierzących właśnie w demokrację. Na czym polega ten zaklęty krąg i czy możemy go przerwać – naprawdę to trzeba przeczytać.” – Wojciech Szot

Maria Bajorek